RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 30036
تعداد بازدید : 2071

سفر زیارت سیاحت

آداب سفر کردن

در سفرها مخصوصا سفرهای زیارتی باید بیست و هشتگانه را انجام دهیم که از سفر استفاده بیشتری ببریم و بعضی از آدابش مشترک بین سفرهای زیارتی و سیاحتی است

آداب سفر:

1)      سزاوار است براى شخص هرگاه سوار مى‏شود بِسْمِ اللَّهِ* را ترك نكند

2)      نفقه خود را حفظ كند و در جاى محكم بگذارد زيرا كه (روايت شده كه: از فقه مسافر است حفظ كردن نفقه خود)

3)      در سفر اعانت رفقا كند . و از خدمت و كار كردن در حوائج ايشان مضايقه نكند تا حق تعالى برطرف كند از او هفتاد و سه اندوه و پناه دهد او را در دنيا از هم و غم و برطرف كند از او اندوه بزرگ روز قيامت را (و روايت است كه: حضرت امام زين العابدين عليه السلام سفر نمى‏كرد مگر با اشخاصى كه نشناسند آن حضرت را براى آنكه در راه اعانت آنها نمايد زيرا كه هر گاه مى‏شناختند آن جناب را نمى‏گذاشتند كه آن حضرت كارى بكند) (: و از اخلاق شريفه حضرت رسول صلى الله عليه و آله نقل شده كه وقتى با اصحاب در سفر بود خواستند گوسفندى بكشند يكى گفت كشتن گوسفند با من ديگرى گفت كندن پوست او با من و ديگرى گفت پختن او با من حضرت فرمود جمع كردن هيزمش با من گفتند يا رسول الله اين كار را ما خواهيم كرد شما زحمت نكشيد فرمود مى‏دانم شما اين كار را خواهيد كرد لكن من خوشم نمى‏آيد كه از شما امتيازى پيدا كنم زيرا كه حق تعالى كراهت دارد كه ببيند بنده خود را كه فضيلت داده خودش را به رفقايش) و بدان كه ثقيلترين مردم در سفر نزد رفقا آن كسى است كه با آنكه اعضايش صحيح و سالم است تنبلى مى‏كند و مشغول كارى نمى‏شود و منتظر است كه رفقاى او كارهاى او را بكنند.

4)      مسافر مصاحبت كند با كسى كه نظير او باشددر انفاق كردن‏

5)      نياشامد از آب هر منزلى مگر بعد از آنكه ممزوج كند او را به آب منزل قبل‏ و شايسته و لازم است براى مسافر كه با خود بردارد از خاك بلد خويش و از طينتى كه تربيت بر آن شده است و هر منزلى كه وارد مى‏شود مقدارى از آن خاك بريزد در ظرف آب خود و آن را حركت دهد پس‏ بگذارد تا آب صاف شود آن وقت بنوشد .

6)      اخلاق خود را نيكو كند و حلم را زينت خود كند و بيايد در آداب زيارت حضرت امام حسين عليه السلام آنچه مناسب اينجا است‏.

 

7)      توشه از براى سفر خود بردارد و از شرف آدمى است كه توشه خود را نيكو گرداند بخصوص در سفر مكه بلى در سفر زيارت امام حسين عليه السلام توشه را از چيزهاى لذيذ قرار دادن مانند بريانى و حلواها و غيره محبوب نيست چنانكه بيايد اين مطلب در باب زيارت آن حضرت و ابن اعسم گفته‏

مِنْ شَرَفِ الْإِنْسَانِ فِي الْأَسْفَارِ               تَطْيِيبُهُ الزَّادَ مَعَ الْإِكْثَارِ

وَ لْيُحْسِنِ الْإِنْسَانُ فِي حَالِ السَّفَر      أَخْلَاقَهُ زِيَادَةً عَلَى الْحَضَرِ

وَ لْيَدْعُ عِنْدَ الْوَضْعِ لِلْخِوَانِ       مَنْ كَانَ حَاضِراً مِنَ الْإِخْوَانِ‏

وَ لْيُكْثِرِ الْمَزْحَ مَعَ الصَّحْبِ إِذَا         لَمْ يُسْخِطِ اللَّهَ وَ لَمْ يَجْلِبْ أَذَى

مَنْ جَاءَ بَلْدَةً فَذَا ضَيْفٌ عَلَى             إِخْوَانِهِ فِيهَا إِلَى أَنْ يَرْحَلَا

يُبَرُّ لَيْلَتَيْنِ ثُمَّ لْيَأْكُلِ                     مِنْ أَكْلِ أَهْلِ الْبَيْتِ فِي الْمُسْتَقْبِلِ‏

8)      آنچه خيلى مهم است در سفر مراعات آن محافظت بر نمازهاى فريضه است‏. كه بجا آورده شود با شرايط و حدود در اوايل اوقات چه آنكه بسيار مشاهده شده از حجاج و زوار كه در طريق مسافرت ضايع كردند نمازهاى فريضه خود را بجهت آنكه در وقت بجا نياوردند يا بجا آوردند سواره و در محمل يا با تيمم يا با نجاست بدن يا جامه و امثال اينها كه تمام از بى مبالاتى و استخفافشان به شأن نماز بوده و حال آنكه (در روايت است از حضرت صادق عليه السلام كه فرمود: نماز فريضه بهتر است از بيست حج و يك حج بهتر است از خانه‏اى كه پر از طلا باشد و آن طلاها را تصدق دهند تا تمام شود) و ترك مكن بعد از نمازهاى مقصوره گفتن سى مرتبه‏

سُبْحانَ اللَّهِ* وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ* وَ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ* وَ اللَّهُ أَكْبَرُ

را كه تاكيد در آن وارد شده است‏[1]

 

آداب زيارت  ‏

و آن بسيار است و در اينجا به چند چيز اكتفا مى‏شود

1)      غسل‏ پيش از بيرون رفتن براى سفر زيارت‏

2)      ترك كلام بيهوده و لغو  و مخاصمه و مجادله در راه‏ .

3)      غسل براى زيارت هر امامى‏  و آنكه بخواند دعاى وارده آن را  

4)      طهارت از حدث‏ كبرى و صغرى‏

5)      پوشيدن جامه‏هاى پاك و پاكيزه‏ و نو و نيكو است سفيد بودن رنگ آن‏

6)      در وقت رفتن به روضه مقدسه گامها را كوتاه برداشتن‏ و به آرامى و وقار سير نمودن و خاضع و خاشع بودن و سر به زير انداختن و به بالا و اطراف خود التفات ننمودن‏ .

7)      خوشبو نمودن خود را در غير زيارت امام حسين عليه السلام‏

8)      در وقت رفتن به حرم مطهر زبان را به ذكر تكبير و تحميد و تسبيح و تهليل و تمجيد مشغول كردن و به صلوات فرستادن بر محمد و آل محمد عليهم السلام دهان را معطر نمودن‏ .

 

9)      بر در حرم شريف ايستادن و اذن دخول طلبيدن‏

و سعى در تحصيل رقت قلب و خضوع و شكستگى خاطر نمودن به تصور و فكر در عظمت و جلالت قدر صاحب آن مرقد منور و اينكه مى بيند ايستادن او را و مى‏شنود كلام او را و جواب مى‏دهد سلام او را چنانچه به همه اينها شهادت مى‏دهد در وقت خواندن اذن دخول و تدبر در محبت و لطفى كه به شيعيان و زائران خود دارند و تأمل در خرابيهاى حال خود و خلافها كه به آن بزرگواران كرده و فرموده‏هاى بى حد كه از ايشان نشنيده و آزارها و اذيتها كه از او به ايشان يا به خاصان و دوستان ايشان رسيده كه برگشت آن به آزردن ايشان است و اگر براستى در خود نگرد قدمهايش از رفتن باز ايستد و قلبش هراسان و چشمش گريان شود و اين روح تمام آداب است و شايسته است در اينجا ذكر كنيم اشعار سخاوى و روايتى را كه علامه مجلسى رحمة الله عليه در بحار از كتاب عيون المعجزات نقل فرموده اما اشعار سخاوى كه شايسته است در آن حال تمثل به آنها اين است‏  و شايسته است متمثل شود به اين اشعار

هَا عَبْدُكَ وَاقِفٌ ذَلِيلٌ             بِالْبَابِ يَمُدُّ كَفَّ سَائِلٍ‏

قَدْ عَزَّ عَلَيَّ سُوءُ حَالِي             مَا يَفْعَلُ مَا فَعَلْتُ عَاقِلٌ‏

يَا أَكْرَمَ مَنْ رَجَاهُ رَاجٍ             عَنْ بَابِكَ لَا يُرَدُّ سَائِلٌ‏

 

و اما آن روايت شريف چنين است كه (: وقتى إبراهيم جمال كه يكى از شيعيان بوده خواست خدمت علي بن يقطين رضي الله عنه برسد چون ابراهيم ساربان بود و علي بن يقطين وزير هارون رشيد بود و به حسب ظاهر شأن ابراهيم نبود كه در مجلس على وارد شود لهذا او را راه نداد اتفاقا در همان سال علي بن يقطين به حج مشرف شد در مدينه خواست خدمت حضرت موسى بن جعفر عليهما السلام مشرف شود حضرت او را راه نداد روز دوم در بيرون خانه على آن حضرت را ملاقات نمود عرضه داشت كه اى سيد من تقصير من چه بوده كه مرا راه نداديد فرمود به جهت آنكه راه ندادى برادرت إبراهيم جمال را و حق تعالى ابا فرموده از آنكه سعى تو را قبول فرمايد مگر بعد از آنكه ابراهيم تو را عفو نمايد على گفت گفتم اى سيد و مولاى من ابراهيم را من در اين وقت كجا ملاقات كنم من در مدينه ام و او در كوفه است فرمود هر گاه شب داخل شود تنها برو به بقيع بدون آنكه كسى از اصحاب و غلامان تو بفهمد در آنجا شترى زين كرده خواهى ديد آن شتر را سوار مى‏شوى و به كوفه مى‏روى علي بن يقطين شب به بقيع رفت و همان شتر را سوار شد به اندك زمانى در خانه ابراهيم جمال‏ رسيد شتر را خوابانيد و در را كوبيد ابراهيم گفت كيست گفت علي بن يقطينم ابراهيم گفت علي بن يقطين بر در خانه من چه مى‏كند فرمود بيرون بيا كه امر من عظيم است و قسم داد كه او را اذن دخول دهد چون داخل شد گفت اى ابراهيم آقا و مولى ابا فرمود كه عمل مرا قبول نمايد مگر آنكه تو از من بگذرى گفت غفر الله لك پس علي بن يقطين صورت خود را بر خاك گذاشت و ابراهيم را قسم داد كه پا روى صورت من گذار و صورت مرا زير پاى خود بمال ابراهيم امتناع نمود على او را قسم داد كه چنين كند پس ابراهيم پا به صورت علي بن يقطين گذاشت و رخ او را زير پاى خود بماليد و على مى‏گفت‏ اللَّهُمَّ اشْهَدْ

بار الها تو شاهد باش پس بيرون آمد و سوار شد و همان شب به مدينه برگشت و شتر را بر در خانه حضرت موسى بن جعفر عليهما السلام خوابانيد آن وقت حضرت او را اذن داد بر آن جناب وارد شد و حضرت از او قبول فرمود) از ملاحظه اين خبر معلوم مى‏شود كه حقوق اخوان به چه اندازه است‏

10)   بوسيدن عتبه عاليه و آستانه مباركه است‏ و شيخ شهيد رحمة الله عليه فرموده كه اگر زيارت كننده سجده كند و نيت كند كه از براى خدا سجده مى‏كنم به شكر اينكه مرا به اين مكان رسانيده بهتر خواهد بود .

11)   مقدم داشتن پاى راست در وقت داخل شدن‏ و مقدم داشتن پاى چپ در وقت بيرون آمدن مانند مساجد

12)   رفتن به نزد ضريح مطهر به نحوى كه خود را بتواند به آن بچسباند  و توهم آنكه دور ايستادن ادب است وهم است زيرا كه وارد شده تكيه كردن بر ضريح و بوسيدن آن‏ .

13)  در وقت زيارت پشت به قبله و رو به قبر منور ايستادن‏ و ظاهرا اين ادب مختص به معصوم است و چون از خواندن زيارت فارغ شد گونه راست را به ضريح بگذارد و به حال تضرع دعا كند پس گونه چپ را بگذارد و بخواند خدا را به حق صاحب قبر كه او را از اهل شفاعت آن بزرگوار قرار دهد و مبالغه كند در دعا و الحاح پس برود به سمت سر مطهر و رو به قبله بايستد و دعا كند .

14)  ايستادن در وقت خواندن زيارت اگر عذرى ندارد از ضعف و درد كمر و درد پا و غيرها

15)   گفتن تكبير در نزد ديدن قبر مطهر پيش از شروع در خواندن زيارت‏  (و در خبرى است كه: هر كه تكبير بگويد پيش روى امام عليه السلام و بگويد لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ* وَحْدَهُ لا شَرِيكَ لَهُ‏ نوشته شود براى او رضوان الله الاكبر

16)  خواندن زيارات مأثوره وارده از سادات أنام عليهم السلام‏ و ترك خواندن زيارتهاى مخترعه كه بعض بيخردان از عوام آنها را با بعضى از زيارات تلفيق كرده و نادانان را به آن مشغول ساخته (شيخ كلينى رحمة الله عليه روايت كرده از عبد الرحيم قصير كه گفت: وارد شدم بر حضرت صادق عليه السلام و گفتم فدايت شوم‏ از پيش خود دعايى اختراع كردم فرمود واگذار مرا از اختراع خود هر گاه ترا حاجتى روى دهد پناه بر به حضرت رسول صلى الله عليه و آله و دو ركعت نماز كن و هديه كن آن را بسوى آن حضرت) إلخ‏

17)  بجا آوردن نماز زيارت‏ : و اقل آن دو ركعت است شيخ شهيد فرموده كه اگر زيارت براى پيغمبر است نماز را در روضه مطهره بجا آورد و اگر در حرم يكى از ائمه است در بالاى سر بجا آورد و اگر بجا آورد آن دو ركعت را در مسجد مكان يعنى مسجد حرم جايز است و علامه مجلسى رحمة الله عليه فرموده كه نماز زيارت و غير آن را به گمان فقير در پشت سر و بالاى سر كردن بهتر است و علامه بحر العلوم نيز در دره فرموده‏

وَ مِنْ حَدِيثِ كَرْبَلَا وَ الْكَعْبَةِ             لِكَرْبَلَا بَانَ عُلُوُّ الرُّتْبَةِ

وَ غَيْرُهَا مِنْ سَائِرِ الْمَشَاهِدِ        أَمْثَالُهَا بِالنَّقْلِ ذِي الشَّوَاهِدِ

وَ رَاعِ فِيهِنَّ اقْتِرَابَ الرَّمْسِ         وَ آثِرِ الصَّلَاةَ عِنْدَ الرَّأْسِ‏

وَ صَلِّ خَلْفَ الْقَبْرِ فَالصَّحِيحُ         كَغَيْرِهِ فِي نَدْبِهَا صَرِيحٌ‏

وَ الْفَرْقُ بَيْنَ هَذِهِ الْقُبُورِ          وَ غَيْرِهَا كَالنُّورِ فَوْقَ الطُّورِ

فَالسَّعْيُ لِلصَّلَاةِ عِنْدَهَا نُدِبَ    وَ قُرْبُهَا بَلِ اللُّصُوقُ قَدْ طُلِبَ‏

18)   خواندن سوره يس در ركعت اول و سوره الرَّحْمنُ در ركعت دوم‏: اگر براى آن زيارتى كه نماز آن مى‏خواند كيفيت مخصوصى ذكر نفرموده باشند و آنكه دعا كند بعد از نماز به آنچه وارد شده يا به آنچه در خاطر او مى‏رسد براى دين و دنياى خود و تعميم دهد در دعا زيرا كه آن به اجابت نزديكتر است‏.

 

19)   [مقدم داشتن نماز جماعت بر زيارت‏]

شيخ شهيد رحمة الله عليه فرموده كه كسى كه داخل حرم مطهر شود و ببيند كه نماز جماعت منعقد شده است ابتدا به نماز كند پيش از آنكه زيارت كند و همچنين ترك كند زيارت را و داخل نماز شود اگر وقت نماز شده و اگر نه ابتدا كردن به زيارت اولى است چه آن غايت مقصد او است و اگر در بين زيارت نماز بپا شد مستحب است از براى زائران كه زيارت را قطع كنند و روى آورند به نماز و كراهت دارد ترك آن و بر ناظر حرم است كه مردم را امر كند به نماز

20)   شيخ شهيد رحمة الله عليه از جمله آداب زيارت شمرده تلاوت كردن قرآن نزد ضرايح مطهره‏ و هديه كردن آن را به روح مقدس مزور و نفع آن به زيارت كننده عايد مى‏شود و متضمن تعظيم مزور است‏ .

21)  ترك نمودن سخنان ناشايسته و كلمات لغو و بيهوده و اشتغال به صحبتهاى دنيويه كه هميشه در هر جا مذموم و قبيح و مانع رزق و جالب قساوت قلب است خصوص در اين بقاع مطهره و قباب ساميه كه خداى تعالى خبر مى‏دهد از بزرگى و جلالت آنها در سوره نور فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ الآية

22)  بلند نكردن صداى خود در وقت زيارت‏ 

23)  وداع كردن امام عليه السلام را در وقت بيرون رفتن از بلد آن حضرت به مأثور يا به غير آن‏

24)  توبه و استغفار نمودن به جهت گناهان‏ و بهتر كردن حال و كردار و گفتار خود را بعد از فراغ از زيارت از آنچه دارا بود پيش از زيارت‏

25)  انفاق كردن به قدر ميسور بر خادمان آستانه شريفه و سزاوار است كه خدام آن محل شريف از اهل خير و صلاح و صاحب دين و مروت باشند و تحمل نمايند آنچه از زائرين مى‏بينند و خشم خود را بر آنها فرو نشانند و غلظت و درشتى بر آنها ننمايند و بر قضاء حوائج محتاجين اقدام كنند و غربا را راهنمايى و دلالت كنند اگر راه مقصد را گم نمايند و بالجملة بايست خدام را كه به حقيقت و راستى مشغول شوند در خدمات لازمه از تنظيف و حراست و محافظت زائران و غيره

26)  انفاق و احسان بر فقراء مجاورين و مساكين متعففين بلد امام عليه السلام‏ خصوصا سادات و اهل علم و منقطعين كه به مرارت غربت و تنگدستى مبتلا و همواره علم تعظيم شعائر الله را برپا نموده و دارا هستند جهاتى را كه ملاحظه هر يك از آنها كافى است در لزوم اعانت و رعايت‏.

27)  شيخ شهيد فرموده كه از جمله آداب تعجيل كردن در بيرون رفتن است‏  در وقتى كه درك كرد حظ خود را از زيارت براى مزيد تعظيم و احترام و شدت شوق به رجوع.

 و نيز فرموده كه در وقتى كه زنها مى‏خواهند زيارت كنند بايست كه خود را جدا كنند از مردان و تنها زيارت كنند

و اگر در شب زيارت كنند اولى است و بايد كه تغيير وضع كنند يعنى لباس خوب و عالى را به لباس پست بدل كنند كه شناخته نشوند

 و مخفى و پنهان بيرون آيند كه كسى كمتر ايشان را بيند و شناسد

 و اگر با مردان زيارت كنند نيز جايز است اگر چه مكروه است

مؤلف گويد از اين كلمات معلوم شد كثرت قبح و شناعت آنچه متعارف شده فعلا كه زنها به اسم تشرف به زيارت خود را آرايش نموده با لباسهاى نفيس از خانه‏ها بيرون مى‏آيند و در حرمهاى مطهره مزاحمت با نامحرمان نموده و فشار به بدنهاى ايشان داده يا خود را متصل به ضريح مطهره نموده يا در قبله مردمان نشسته مشغول به زيارت خواندن شده و حواس مردم را پريشان نموده عباد آن محل را از زائرين و نماز گزارندگان و متضرعين و گريه كنندگان از كار خود باز داشته و داخل در زمره صادين عن سبيل الله شده إلى غير ذلك

 و في الحقيقة بايست اين زيارت از آن زنها از منكرات شرع شمرده شود نه عبادات و داخل در موبقات شود نه قربات

 (از حضرت صادق عليه السلام منقول است كه: حضرت أمير المؤمنين عليه السلام به اهل عراق فرمود :

يَا أَهْلَ الْعِرَاقِ نُبِّئْتُ أَنَّ نِسَاءَكُمْ يُوَافِينَ الرِّجَالَ فِي الطَّرِيقِ أَ مَا تَسْتَحْيُونَ‏

اى اهل عراق به من خبر رسيده كه زنهاى شما مى‏رسند به مردها در راه يعنى برمى‏خورند به نامحرمان در كوچه و بازار آيا حيا نمى‏كنيد شماها و قال‏  لَعَنَ اللَّهُ مَنْ لَا يَغَارُ

) (و في الفقيه روى الأصبغ بن نباتة عن أمير المؤمنين عليه السلام قال سمعته يقول:

يَظْهَرُ فِي آخِرِ الزَّمَانِ وَ اقْتِرَابِ السَّاعَةِ وَ هُوَ شَرُّ الْأَزْمِنَةِ نِسْوَةٌ كَاشِفَاتٌ عَارِيَاتٌ مُتَبَرِّجَاتٌ مِنَ الدِّينِ دَاخِلَاتٌ فِي الْفِتَنِ مَائِلَاتٌ إِلَى الشَّهَوَاتِ مُسْرِعَاتٌ إِلَى اللَّذَّاتِ مُسْتَحِلَّاتُ الْمُحَرَّمَاتِ فِي جَهَنَّمَ خَالِدَاتٌ‏

 

28)  سزاوار است وقتى كه زوار بسيار است كسانى كه سبقت به ضريح گرفته‏اند . تخفيف دهند زيارت را و بيرون روند تا ديگران نيز مثل آنها به قرب ضريح فائز گردند .[2]



[1] - كليات مفاتيح الجنان، ص: 306

[2] - كليات مفاتيح الجنان، ص: 308

 


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :

حديث

    قال علی علیه السلام : وَ الشُّبْهَةُ عَلَى أَرْبَعِ شُعَبٍ: إِعْجَابٍ بِالزِّينَةِ وَ تَسْوِيلِ النَّفْسِ وَ تَأْوِيلِ الْعِوَج‏ وَ لَبْسِ الْحَقِّ بِالْبَاطِلِ.

    شبهه(که از ارکان کفر است ) بر چهار شعبه است: اعجاب و خوش آمدن از زينت، و فريب دادن نفس، و توجيه كجروى‏ها، و پوشاندن حق به باطل

    كتاب سليم بن قيس الهلالي ؛ ج‏2 ؛ ص951

لينک هاي مفيد