Delicious facebook RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 30040
تعداد مشاهدات : 1341

آداب دعا کردن

آداب و اهمیت دعا از منظر قرآن کریم

آداب دعا كردن

اهمیت و فضیلت دعا:

در ابتدا لازم است  اهمیت و فضیلت دعارا با یک آیه و یک حدیث بیان کنیم :  در كتاب مكارم   روايت كرده كه  : دعا از خواندن قرآن بهتر است، براى اينكه خود خداى عز و جل مى‏فرمايد:" قُلْ ما يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبِّي لَوْ لا دُعاؤُكُمْ" بگو اگر دعاى شما نباشد پروردگار من هيچ اعتنايى به شما نخواهد كرد   اين مضمون از امام باقر و صادق ع نيز نقل شده.

اميد به خداوند

باز در كتاب عدة الداعى از امام صادق، از پدران بزرگوارش از رسول خدا ص روايت آورده كه فرمود: زمانى خداى تعالى به بعضى از انبيايش وحى فرستاد، كه به عزت و جلالم سوگند كه آرزوى هر آرزومندى را كه به غير من اميد ببندد مبدل به نوميدى مى‏كنم، و جامه ذلت در ميان مردم بر تنش مى‏پوشانم، و از گشايش و فضل خودم دور مى‏كنم، آيا بنده، بنده من باشد، و در شدايدش به غير من اميد ببندد با اينكه شدائد همه بدست من است و آيا به غير من اميدوار شود، با اينكه غنى بالذات و جواد على الاطلاق منم، و كليد همه درهاى بسته به دست من است، و در خانه من به روى هر كس كه بخواهد مرا بخواند باز است. (تا آخر حديث).

اخلاص در دعا

دعا بايد خالص باشد، نه اينكه سببيت اسباب وجودى عالم را كه آنها را ميان هر موجودى و حوائجش واسطه قرار داده ابطال كنند، چون هر انسانى مى‏داند كه چنين اسبابى وجود دارند اما سببيت آنها را خدا به آنها داده، نه اينكه خود آنها علت تامه‏اى باشند، كه مستقل از خداى سبحان فيض را به معلول‏هاى خود برساند[1]

خداوند را با عظمت یاد کردن

در   آیه 7 غافر   حاملان عرش الهى راه و رسم دعا را به مؤمنان مى‏آموزند.

نخست تمسك به ذيل نام پروردگار (ربنا).

سپس او را به صفات جمال و جلالش ستودن و از مقام رحمت و علم بى‏پايانش مدد خواستن (وَسِعْتَ كُلَّ شَيْ‏ءٍ رَحْمَةً وَ عِلْماً).

سرانجام وارد در دعا شدن، و مسائل را به ترتيب اهميت خواستن و با شرائطى كه زمينه استجابت را فراهم مى‏سازد مقرون ساختن (فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تابُوا وَ اتَّبَعُوا سَبِيلَكَ).

سپس دعا را با ذكر اوصاف جمال و جلال او و توسل مجدد به ذيل رحمتش پايان دادن.

جالب توجه اينكه حاملان عرش در اين دعا روى پنج وصف از مهمترين اوصاف الهى تكيه مى‏كنند ربوبيت، رحمت، قدرت، علم و حكمت او.

شروع دعا با ربنا

مطالعه آيات قرآن مجيد نشان مى‏دهد كه" اولياء اللَّه" اعم از پيامبران و فرشتگان و بندگان صالح به هنگام دعا سخن خود را با" ربنا" يا" ربى" شروع مى‏كردند، از جمله :

آدم مى‏گويد: رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا:" پروردگارا! من و همسرم بر خود ستم كرديم".

نوح عرض مى‏كند: رَبِّ اغْفِرْ لِي وَ لِوالِدَيَّ:" پروردگار من و پدر و مادرم را بيامرز".

ابراهيم مى‏گويد: رَبَّنَا اغْفِرْ لِي وَ لِوالِدَيَّ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ يَقُومُ الْحِسابُ:

پروردگارا من و پدر و مادرم و همه مؤمنان را در روزى كه حساب بر پا مى‏شود ببخش".

يوسف ع مى‏گويد: رَبِّ قَدْ آتَيْتَنِي مِنَ الْمُلْكِ:" پروردگارا بهره‏اى از حكومت به من رحمت فرموده‏اى".

و موسى ع مى‏گويد: رَبِّ بِما أَنْعَمْتَ عَلَيَّ فَلَنْ أَكُونَ ظَهِيراً لِلْمُجْرِمِينَ:

" پروردگارا به خاطر نعمتى كه به من داده‏اى پشتيبان مجرمان نخواهم بود".

سليمان ع مى‏گويد: هَبْ لِي مُلْكاً لا يَنْبَغِي لِأَحَدٍ مِنْ بَعْدِي:

" خداوندا حكومتى به من ببخش كه شايسته كسى بعد از من نباشد".[2]         

 

آداب دعا در قرآن‏

1- دعا همراه ايمان و عمل صالح باشد. «يَسْتَجِيبُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ» «. شورى، 26.»

 2- با اخلاص باشد. «فَادْعُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ» « مؤمن، 14.»

 3- با تضرّع و مخفيانه باشد. «ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَ خُفْيَةً» « اعراف، 55.»

 4- با بيم و اميد باشد. «وَ ادْعُوهُ خَوْفاً وَ طَمَعاً» « اعراف، 56.»

 5- در ساعاتى خاص باشد. «يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَداةِ وَ الْعَشِيِّ» « انعام، 52.»

 6- دعا كننده از اسماى الهى بهره بگيرد. «وَ لِلَّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنى‏ فَادْعُوهُ بِها» « اعراف، 180.»

پيام‏ها:

     1)            گفتگو با خداوند، كليد رشد و تربيت انسان است. «قالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي»

   2)      ميان دعاى انسان و ربوبيّت خداوند، رابطه‏اى تنگاتنگ است. (اكثر دعاهاى قرآن همراه «رَبَّنا» آمده است). «رَبُّكُمُ ادْعُونِي»

     3)            خداوند، از ما خواسته كه به درگاه او دعا كنيم. «قالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي»

     4)            در دعا فقط خدا را بخوانيم، نه خدا و ديگران را در كنار هم. «ادْعُونِي»

     5)            خداوند نيازهاى ما را مى‏داند، ولى دستور دعا نشانه‏ى آن است كه درخواست ما آثارى دارد. «ادْعُونِي»

   6)       بين دعا و استجابت هيچ فاصله‏اى نيست. «ادْعُونِي أَسْتَجِبْ» (حتّى حرف «فاء» يا «ثم» نيامده است. اگر مى‏فرمود: «فاستجب» يعنى بعد از مدّت كمى مستجاب مى‏كنم و اگر مى‏فرمود: «ثم استجب» يعنى بعد از مدّت طولانى.)

     7)            در دعا و اجابت واسطه‏اى در كار نيست. «ادْعُونِي أَسْتَجِبْ»

     8)            استجابت دعا وعده الهى است. «ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ»

   9)       اگر دعايى مستجاب نشد لا بد به سود ما نبوده است، چون فرمود: «أَسْتَجِبْ لَكُمْ» آنچه را به نفع شما باشد مستجاب مى‏كنم.

10)            دعا نكردن، نشانه‏ى تكبّر است. «يَسْتَكْبِرُونَ»

11)             دعا، درمان تكبّر است. «يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِي»

12)            دعا، خود عبادت است. «يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِي»

13)            دعا عبادتى مخصوص و الهى است. «عِبادَتِي»

14)      مجازات خداوند عادلانه و متناسب با نوع رفتار و كردار آدمى است. استكبار امروز، سرافكندگى فردا را به دنبال دارد. «يَسْتَكْبِرُونَ»، «داخِرِينَ»اللَّهُ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ وَ النَّهارَ مُبْصِراً إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَشْكُرُونَ‏خداوند كسى است كه شب را براى شما قرار داد تا در آن آرام گيريد و روز را روشنى بخش ساخت همانا خداوند نسبت به مردم لطفِ بسيار دارد ولى بيشتر مردم شكرگزارى نمى‏كنند.

15)      در آيه‏ى قبل، به دعا و عبادت دعوت شديم، در اين آيه، خداوند گوشه‏اى از نعمت‏هاى خود را بيان مى‏كند تا روح معرفت و عشق و پرستش و دعا را در ما زنده كند.[3]



[1] - الميزان في تفسير القرآن، ج‏2، ص: 35 بطور خلاصه

 

[2] - تفسير نمونه، ج‏20، ص: 33 بطور  خلاصه

[3] - تفسير نور (قرائتى)، ج‏10، ص: 280


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :

حديث

    عبد اللَّه بن سنان از امام صادق عليه السّلام روايت كرده است كه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم فرمود: در وقت هر نماز، فرشته‏اى اين صلا دهد كه: اى مردم! بپا خيزيد و با نماز خود آن آتشهايى را كه با دستهاى خود در پشت خويش بر افروخته‏ايد خاموش كنيد

    ثواب الاعمال و عقاب الاعمال شیخ صدوق

لينک هاي مفيد