Delicious facebook RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 38047
تعداد مشاهدات : 1674

عوامل سعادت خانواده

عوامل سعادت خانواده

عوامل سعادت خانواده
مسؤوليت پذيرى‏
جلوه‏هاى مسؤوليت‏پذيرى‏
1- تأمين هزينه زندگى‏
تامین هزینه بدون منت
دستمزد
مهريه‏
بخشش‏ مهریه
نفقه‏
وجوب نفقه زن در قرآن
مسکن
2- مديريّت خانواده‏
سرپرستی مردان در نفقه و مدیریت
. 3- همسردارى‏
4- تربيت اولاد
آثار مسؤوليت‏پذيرى‏
1- استحكام پيوند خانوادگى‏
. 2- آسايش روحى‏
عوامل پيدايش روحيه مسؤوليت پذيرى‏
1- اعتماد به نفس‏
2- تأثير پذيرى از طریق معاشرت

عوامل سعادت خانواده  

مسؤوليت پذيرى‏

از جمله عوامل مؤثر در تأمين سعادت خانواده مسؤوليت‏پذيرى متقابل همسران است

مرد نگهبان و مسئول اهل بيت خود

 رسول خدا صلى الله عليه و آله مى‏فرمايد:

 «الرَّجُلُ راعٍ عَلى‏ اهْلِ بَيْتِهِ وَ كُلُّ راعٍ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، وَالْمَرْاةُ راعِيَةٌ عَلى‏ مالِ زَوْجِها وَ مَسْؤُولَةٌ عَنْهُ» «مستدرك الوسائل، ج 14، ص 248.»

مرد نگهبان اهل بيت خود است، و هر نگهبانى در مورد آنچه كه بايد از آن نگهبانى كند، مسؤول است، و زن نگهبان مال همسرش است و نسبت به آن مسؤول مى‏باشد.


 

و نيز مى‏فرمايد:

 «الا كُلُّكُمْ راعٍ وَ كُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيِّتِهِ ... وَالرَّجُلُ راعٍ عَلى‏ اهْلِ بَيْتِهِ وَ هُوَ مَسُئُولٌ عَنْهُم؛ فَالْمَرْاةُ راعِيَةٌ عَلى‏ اهْلِ بَيْتِ بَعْلِها وَ وُلْدِهِ وَ هِىَ مَسْئُولَةٌ عَنْهُمْ» «2»

همه شما نگهبان و مسؤول هستيد، ... مرد بر خانواده‏اش نگهبان است و نسبت به آنان‏ مسؤول مى‏باشد و زن بر خاندان همسر و فرزندان او مسؤول است.

اين مسؤوليت در جانب مرد از اهميّت خاصّى برخوردار است،

 زيرا وى عهده‏دار سرپرستى خانواده است و در نتيجه در قبال تمام مسائل و مشكلات فكرى، روحى، اخلاقى و اقتصادى همسر و فرزندان خود مسؤول است

غفلت از شناخت مسؤوليتهاى گوناگون خانوادگى، آثار زيانبار بسيارى به همراه داشته، در نهايت موجب پشيمانى و حسرت انسان خواهد شد. بدين جهت، ضرورت دارد كه هر انسانى پيوسته درباره مسؤوليتهاى خانوادگى خود بينديشد و با شناخت كامل به انجام دقيق آنها همّت گمارد.

امير مؤمنان على عليه السلام مى‏فرمايد:

 «كُلُّ امْرِى‏ءٍ مَسْؤولٌ عَمَّا مَلَكَتْ يَمينُهُ وَ عَيالِهِ» «1»

هر مردى نسبت به زيردست و خانواده خود مسؤول است.


 

جلوه‏هاى مسؤوليت‏پذيرى‏

بعضى از نمودهاى مسؤوليت پذيرى زن و شوهر در زندگى خانوادگى عبارتند از:

1- تأمين هزينه زندگى‏

شوهر وظيفه‏شناس و مسؤول نسبت به خانواده

 كار كردن را شرف انسان، جوهر زندگى و جهاد فى‏سبيل‏الله مى‏داند. از اين رو، از تنبلى كردن بشدّت مى‏پرهيزد

 امام باقر و امام صادق عليهما السلام مى‏فرمايند:

كسى پيش خدا خشنودتر و رفتارش پسنديده‏تر است كه براى خانه و خانواده‏اش نعمت و آسايش بيشترى- دور از اسراف و تبذير- فراهم كند. «1»


 

تامین هزینه بدون منت

البقرة : 262   الَّذينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ في‏ سَبيلِ اللَّهِ ثُمَّ لا يُتْبِعُونَ ما أَنْفَقُوا مَنًّا وَ لا أَذىً لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ

 كسانى كه اموالشان را در راه خدا انفاق مى‏كنند سپس منّت و آزارى (زخم زبانى) به دنبال انفاقشان نمى‏آورند، آنان را در نزد پروردگارشان پاداشى درخور آنهاست، و (در آن جهان) نه بيمى بر آنهاست و نه اندوهى خواهند داشت.

بعضی از هزینه ها

دستمزد

فَإِنْ أَرْضَعْنَ لَكُمْ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ. (طلاق: 6)

اگر براى شما (فرزند) شير مى‏دهند، پاداش آنها را بدهيد.

 

 

مهريه‏

مهريه، مالى است كه زن بر اثر ازدواج، مالك آن مى‏شود.

قرآن كريم به شوهران مى‏فرمايد:

وَآتُوا النِّسَاءَ صَدُقَاتِهِنَّ نِحْلَةً. (نساء: 4)

مَهر زنان را در كمال رضايت و طيب خاطر به آنها بپردازيد.

  بخشش‏ مهریه

قرآن كريم، پس از آنكه به مردان فرمان مى‏دهد مهريه زنان خود را بپردازند، به آنان مى‏فرمايد:

فَإِن طِبْنَ لَكُمْ عَن شَيْ‏ءٍ مِنْهُ نَفْساً فَكُلُوهُ هَنِيئاً مَرِيئاً. (نساء: 4)

اگر آنان چيزى از آن (مهر) را با رضايت خاطر به شما ببخشند، حلال و گوارا مصرف كنيد

 

نفقه‏

زن، پس از ازدواج، مالك نفقه‏اى مى‏شود كه شوهرش به او مى‏پردازد.   اين حق مالكيت با دو شرط براى زن ثابت مى‏شود:   عقد او دايمى باشد؛  . در امورى كه اطاعتش واجب است مطيع شوهرش باشد. بنابراين، زن صيغه‏اى و زن ناشزه مالك نفقه نمى‏شوند.

وجوب نفقه زن در قرآن

در قرآن كريم، آيات متعددى درباره وجوب نفقه زن نازل شده است، مانند:

وَالْوَالِدَاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلَادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ لِمَنْ أَرَادَ أَن يُتِمَّ الرَّضَاعَةَ وَعَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ ... (بقره: 233)

مادران، فرزندان خود را دو سال تمام شير مى‏دهند. (اين) براى كسى است كه بخواهد دوران شيرخوارگى را تكميل كند و براى آن كس كه فرزند براى او متولد شده [: پدر]، لازم است خوراك و پوشاك مادر را به طور شايسته (در مدت شير دادن) بپردازد (حتى اگر طلاق گرفته باشد).

مسکن

أَسْكِنُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ سَكَنتُم مِن وُجْدِكُمْ ... لِيُنفِقْ ذُو سَعَةٍ مِن سَعَتِهِ وَمَن قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ فَلْيُنفِقْ مِمَّا آتَاهُ اللَّهُ ... (طلاق: 6- 7)

آنها را هر جا خودتان سكونت داريد و در توانايى شماست سكونت دهيد ... آنان كه امكانات وسيعى دارند، بايد از امكانات وسيع خود انفاق كنند و آنها كه تنگدست اند، از آنچه كه خدا به آنها داده انفاق نمايند.

دارو و درمان: داروهاى متعارفى كه مردم در طول ماهها و سالها به جهت بيماريها و دردها معمولا به آن نياز دارند، جزو نفقه است، ولى ظاهر آن است كه دارويى كه در معالجات سخت مصرف مى‏شود و به طور اتفاقى به آن نياز پيدا مى‏كند، به ويژه اگر به بذل مال فراوان محتاج باشد جزو نفقه نيست.

امور بهداشتى: ظاهر آن است كه اجرت حمام- هنگام نياز- جزو نفقه است. در صورتى كه محل زندگى زن از جاهايى است كه حمام كردن در خانه متعارف نيست و يا به دلايلى متعذر يا سخت است.

2- مديريّت خانواده‏

شوهر كه مدير خانه است، با تدبير و دورانديشى ويژه خود سياستهاى كلّى خانواده را تعيين مى‏كند

تنها در كار نيك و معروف به او فرمان مى‏دهد و از خود رأيى در اين زمينه دورى مى‏كند

و مى‏داند كه اگر فرمانى برخلاف فرمان خدا باشد، پذيرش و اطاعت همسر لازم نيست.

او طورى زندگى را رهبرى مى‏كند و به خانواده نشاط، خرّمى، نظم و انضباط مى‏بخشد كه همسر و فرزندانش او را به عنوان سرپرست واقعى مى‏شناسند و اطاعت او را بر خود لازم مى‏شمارند.

زن وظيفه شناس نيز قدر زحمتهاى شوهرش را مى‏داند، به رهنمودها و دستورهاى او احترام مى‏گذارد، مديريّت او را در امور زندگى مى‏پذيرد و مطابق دستوراتش عمل مى‏كند و از اين طريق ادامه زندگى مشترك را ميسّر مى‏سازد.


 

سرپرستی مردان در نفقه و مدیریت

النساء : 34   الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ بِما فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلى‏ بَعْضٍ وَ بِما أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوالِهِمْ فَالصَّالِحاتُ قانِتاتٌ حافِظاتٌ لِلْغَيْبِ بِما حَفِظَ اللَّهُ وَ اللاَّتي‏ تَخافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَ اهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضاجِعِ وَ اضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبيلاً إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيًّا كَبيراً

 مردان سرپرست زنانند به سبب آنكه خداوند برخى را بر برخى ديگر (مردان را بر زنان در نيروى فكرى و روانى و جسمى) برترى بخشيده (و از اين رو ولايت امر جامعه را در رتبه نبوّت و امامت و ولايت انتصابى از جانب معصوم، از آن مردان قرار داده است) و نيز مردان سرپرست همسران خويش‏اند به خاطر آنكه از اموالشان (براى زنان) خرج مى‏كنند. پس زنان شايسته مطيع و فرمانبرند و به پاس آنكه خداوند (حقوق آنها را) نگه داشته آنها هم (در غياب شوهر حقوق و اسرار و اموال او را) نگه دارنده‏اند. و زنانى كه از نافرمانى آنها (نسبت به مسائل معاشرت) مى‏ترسيد (نخست) آنها را موعظه كنيد و (بعد) در خوابگاه از آنها دورى نماييد و (اگر سود نبخشيد، در محدوده دستور شرع) آنها را بزنيد، پس اگر از شما اطاعت نمودند، ديگر بر (آزار) آنها راهى نجوييد، كه همانا خداوند بلند مرتبه و بزرگ است.

. 3- همسردارى‏

مرد مسؤول، زن را در دست خود امانت الهى دانسته، و نسبت به او احساس وظيفه مى‏كند، به شخصيّت، افكار و اعمال او احترام مى‏گذارد،

به نشاط و غذاى روحى او و ديگر اعضاى خانواده مى‏رسد،

 در امور خانه و زندگى مشترك با همسر و فرزندان خود مشورت مى‏كند و به آنها بال و پر مى‏دهد.

زن وظيفه‏شناس نيز به نظريات شوهر احترام مى‏گذارد، از او اطاعت مى‏كند، از صفات خوب او تشكّر كرده، و با او مدارا مى‏كند، از توقّع خود مى‏كاهد، و در حفظ مال، ناموس و آبروى شوهر مى‏كوشد.


 

4- تربيت اولاد

نمود ديگر مسؤوليت پذيرى، در تربيت اولاد آشكار مى‏شود، زن و شوهر وظيفه‏شناس،

اهميّت اين مسؤوليت به اندازه‏اى است كه امام سجّاد عليه السلام از خداوند سبحان براى اداى اين تكليف استمداد طلبيده، عرض مى‏كند:

 «... وَ اعِنّى‏ عَلى‏ تَرْبِيَتِهِمْ وَ تَأْديبِهِمْ وَ بِرِّهِمْ» «1»

بار خدايا مرا در تربيت، تأديب و نيكى به فرزندانم يارى فرما.

و نيز آن حضرت در بيان حق فرزند نسبت به پدر و مادر مى‏فرمايد:

 «وَ امَّا حَقُّ وَلَدِكَ فَانْ تَعْلَمَ انَّهُ مِنْكَ وَ مُضافٌ الَيْكَ فى عاجِلِ الدُّنْيا بِخَيْرِهِ وَ شَرِّهِ وَ انَّكَ مَسْؤولٌ عَمَّا وَلَّيْتَهُ بِهِ مِنْ حُسْنِ الْادْبِ» «2»

حقّ فرزند بر تو، اين است كه بدانى وجود او از تو است و نيك و بدهاى او در اين دنيا به تو وابسته است، و بدانى كه تو در تربيت او از [قبيل‏] حسن ادب و ... مسؤول هستى.


 

آثار مسؤوليت‏پذيرى‏

اين ويژگى اخلاقى داراى آثار فراوانى است كه گستره آن بيشتر مسائل زندگى را در بر مى‏گيرد. اينك به دو اثر كلّى كه نقش ويژه‏اى در تأمين سعادت خانوادگى دارد، مى‏پردازيم:

1- استحكام پيوند خانوادگى‏

از آثار مستقيم احساس مسؤوليت، به دست آوردن موفقيت در امور زندگى است.

بسيارى از عقب ماندگيها در زندگى خانوادگى، معلول نشناختن مسؤوليتها و گريز از انجام وظايف خانوادگى است. اگر هر يك از زن و شوهر وظايفى را كه بر عهده آنان است، تشخيص داده، به آن عمل كنند، چرخ زندگى آنها در مسير مطلوب خويش قرار گرفته، امور زندگى‏شان رونق خواهد يافت، و هر گونه سرپيچى از آن به استحكام اين كانون، ضربه خواهد زد.

مردى كه در قبال مسؤوليتهاى خانوادگى سهل‏انگارى كرده و از زير بار اداره زندگى، شانه خالى مى‏كند و با تن آسايى خود، خانواده‏اش را در معرض فقر اقتصادى قرار مى‏دهد و آنان را در برآوردن نيازهاى اوّليه خود يارى نمى‏رساند، در حقيقت بزرگترين ضربه را به سعادت خانوادگى خود زده است.

. 2- آسايش روحى‏

ايفاى وظيفه متقابل همسران، موجب اطمينان خاطر يكديگر گشته و دغدغه‏هاى روحى ناشى از عدم مسؤوليت پذيرى همسر را از بين مى‏برد، بدين جهت با آسايش فكرى و روحى به زندگى ادامه داده و روح آنان دچار تشويش و اضطراب نمى‏شود.

علاوه بر اين، با وجود روحيّه مسؤوليت پذيرى متقابل در همسران، ريشه اختلافات خانوادگى از بين رفته، زن و شوهر در جوّى سالم و با روحيّه‏اى اميدوار به انجام وظايف خود مى‏پردازند.

عوامل پيدايش روحيه مسؤوليت پذيرى‏

با توجّه به آثار ارزنده‏اى كه روحيه مسؤوليت پذيرى بر سعادت خانوادگى انسان دارد، شايسته است كه هر يك از زن و مرد در صورت كمبود اين روحيه، درصدد جبران آن برآيند. در اين زمينه عوامل فراوانى مؤثر است كه به دو عامل اشاره مى‏كنيم:

1- اعتماد به نفس‏

يكى از عوامل مهمّ تقويت روحيّه مسؤوليت پذيرى، اعتماد به نفس است. افرادى كه داراى چنين روحيه‏اى هستند، در توانايى خود براى انجام مسؤوليت شك و ترديد ندارند و همواره از مسؤوليتها استقبال مى‏كنند

براى پرورش اين روحيّه در همسر نيز، مى‏توان از طريق تشويق وى به انجام مسؤوليتها و ايجاد حسّ اعتماد به نفس به اين هدف دست يافت.

 

2- تأثير پذيرى از طریق معاشرت

عامل ديگرى كه موجب تقويت روحيه مسؤوليت پذيرى انسان مى‏شود، معاشرت با افراد مسؤوليت پذير است، زيرا به واسطه تأثير پذيرى از روحيات ديگران، صفت مسؤوليت پذيرى بتدريج در او تقويت مى‏شود. روشن است كه وجود چنين روحيه‏اى در انسان، موجب سرايت اين صفت به همسر او خواهد شد و همچنين تأثير فراوانى در مسؤوليت پذيرى فرزندان آن خانواده مى‏گذارد. برعكس، اگر انسان فاقد چنين روحيه‏اى باشد، اما از همسر خود انتظار داشته باشد كه تمام مسؤوليتهاى خود را بخوبى انجام دهد، توفيقى در اين زمينه به دست نخواهد آورد.

بنابراين، لازمه ايجاد روحيه مسؤوليت‏پذيرى در محيط خانواده اين است كه مرد خانواده، بيش از هر كس اين روحيه را در خود تقويت كند تا با گذشت زمان در همسر و فرزندان خود تأثير گذارد.

اخلاق خانواده(ج‏1)         59    درس هفتم: عوامل سعادت خانواده ( با تغییرات )


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :

حديث

    أَبُو جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ لِجَمِيعِ شَهْرِ رَمَضَانَ لَفَضْلًا عَلَى جَمِيعِ سَائِرِ الشُّهُورِ كَفَضْلِ رَسُولِ اللَّهِ ص عَلَى سَائِرِ الرُّسُل‏

    جابر مى‏گويد: حضرت ابو جعفر امام باقر (ع) مى‏فرمود: برترى جمعه‏هاى ماه رمضان بر جمعه‏هاى ديگر ماهها، مانند برترى رسول خدا (ص) بر ديگر پيامبرا

    ثواب الأعمال و عقاب الأعمال ص 40

لينک هاي مفيد