Delicious facebook RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 256574
تعداد بازدید : 427

شبهای قدر در ماه مبارک رمضان و آیات 1 تا 6 سوره دخان نزول قرآن در شبى پربركت

شبهای قدر در ماه مبارک رمضان و آیات 1 تا 6 سوره دخان نزول قرآن در شبى پربركت

شبهای قدر در ماه مبارک رمضان و آیات 1 تا 6 سوره دخان نزول قرآن در شبى پربركت

شبهای قدر در ماه مبارک رمضان و آیات 1 تا 6 سوره دخان

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيم‏

حم (1)

وَ الْكِتابِ الْمُبِينِ (2)

سوگند به اين كتاب آشكار.

إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنْذِرِينَ (3)

كه ما آن را در شبى پربركت نازل كرديم، ما همواره انذار كننده بوده‏ايم.

فِيها يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ (4)

در آن شب كه هر امرى بر طبق حكمت خداوند تنظيم مى‏گردد.

أَمْراً مِنْ عِنْدِنا إِنَّا كُنَّا مُرْسِلِينَ (5)

فرمانى بود از ناحيه ما، ما (محمد" ص" را) فرستاديم.

رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ (6)

اينها همه بخاطر رحمتى است از سوى پروردگارت كه او شنونده و داناست.

 

تفسير:

نزول قرآن در شبى پربركت‏

در ابتداى اين سوره نيز همانند چهار سوره گذشته و دو سوره آينده كه مجموعا هفت سوره را تشكيل مى‏دهد با حروف مقطعه (حم) روبرو مى‏شويم،

قابل توجه اينكه بعضى از مفسران در اينجا" حم" را به عنوان سوگند تفسير كرده‏اند كه با سوگند ديگرى كه بعد از آن آمده و به قرآن قسم ياد شده دو سوگند پى در پى و متناسب را تشكيل مى‏دهد، سوگند به حروف الفبا همچون‏

حم، و سوگند به اين كتاب مقدس كه از اين حروف تشكيل يافته است.

*** در دومين آيه اين سوره چنان كه گفتيم به" قرآن مجيد" سوگند ياد كرده مى‏فرمايد" قسم به اين كتاب آشكار" (وَ الْكِتابِ الْمُبِينِ‏).

كتابى كه محتوايش روشن، معارفش آشكار، تعليماتش زنده، احكامش سازنده، و برنامه‏هايش حساب شده است، كتابى كه خود دليل حقانيت خويش است، آفتاب آمد دليل آفتاب‏.

*** اما ببينيم اين سوگند براى چه منظورى ذكر شده است؟ آيه بعد اين حقيقت را روشن ساخته مى‏گويد:" بطور مسلم ما قرآن را (كه سند حقانيت پيامبر اسلام است) در شبى پربركت نازل كرديم" (إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ).

" مبارك" از ماده" بركت" به معنى سودمند و جاويدان و پردوام است.

اين كدام شب است كه مبدأ خيرات و سرچشمه خوبيهاى پايدار مى‏باشد؟

غالب مفسران آن را به شب قدر تفسير كرده‏اند، شب پربركتى كه مقدرات جهان بشريت با نزول قرآن رنگ تازه‏اى به خود گرفت، شبى كه سرنوشت خلايق و مقدرات يكسان در آن رقم زده مى‏شود، آرى قرآن در شبى سرنوشت‏ساز، بر قلب پاك پيامبر نازل شد.

اين نكته لازم به تذكر است كه ظاهر آيه اين است كه تمام قرآن در شب قدر نازل گرديد.

اما هدف اصلى از نزول آن چه بود؟ همان است كه در ذيل همين آيه به آن اشاره شده مى‏فرمايد:" ما همواره انذار كننده بوديم" (إِنَّا كُنَّا مُنْذِرِينَ‏).

اين يك سنت هميشگى ماست كه فرستادگان خود را براى بيم دادن ظالمان و مشركان ماموريت مى‏دهيم، و فرستادن پيامبر اسلام با اين كتاب مبين نيز آخرين حلقه از اين سلسله است.

درست است كه پيامبران از يك سو انذار مى‏كنند، و از سوى ديگر بشارت مى‏دهند، اما چون پايه اصلى دعوت آنها را در مقابل قوم ظالم و مجرم بيشتر بيم و انذار تشكيل مى‏دهد غالبا از آن سخن گفته شده است.[1]

*** آيه بعد توصيف و توضيحى است براى شب قدر، مى‏گويد:" شب قدر شبى است كه هر امرى از امور بر طبق حكمت الهيه تفصيل و تبيين مى‏شود" (فِيها يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ‏).

تعبير به" يفرق" اشاره به اين است كه همه امور و مسائل سرنوشت‏ساز در آن شب مقدر مى‏شود، و تعبير به" حكيم" بيانگر استحكام اين تقدير الهى و تغيير ناپذيرى و حكيمانه بودن آن است، منتها اين صفت در قرآن معمولا براى خدا ذكر مى‏شود ولى توصيف امور ديگر به آن از باب تاكيد است‏[2].

اين بيان هماهنگ با روايات بسيارى است كه مى‏گويد در شب قدر مقدرات‏ يك سال همه انسانها تعيين مى‏گردد، و ارزاق، و سرآمد عمرها، و امور ديگر، در آن شب تفريق و تبيين مى‏شود.

*** در آيه بعد براى تاكيد بر اين معنى كه قرآن از ناحيه خدا است مى‏فرمايد:

" نزول قرآن در شب قدر فرمانى بود از ناحيه ما، و ما پيامبر اسلام را مبعوث كرده و فرستاده‏ايم" (أَمْراً مِنْ عِنْدِنا إِنَّا كُنَّا مُرْسِلِينَ‏)[3].

*** سپس براى بيان علت اصلى نزول قرآن و ارسال پيامبر و مقدرات شب قدر مى‏افزايد:" همه اينها به خاطر رحمتى است از سوى پروردگارت" (رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ‏)[4].

آرى رحمت بيكران او ايجاب مى‏كند كه بندگان را به حال خود رها نكند، و برنامه و راهنما براى آنها بفرستد، تا در مسير پرپيچ و خم تكامل و سير الى اللَّه آنها را رهنمون گردد، اصولا تمام عالم هستى از رحمت بى‏دريغش سرچشمه‏ گرفته است، و انسانها بيش از همه مشمول اين رحمتند.

در ذيل همين آيه و آيات بعد اوصاف هفتگانه‏اى براى خداوند مى‏شمرد كه همگى بيانگر مقام توحيد او است مى‏فرمايد:" او سميع و عليم است" (إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ‏).

تقاضاى بندگان را مى‏شنود به اسرار درون دلهاى آنها آگاه است.[5]

شبهای ,قدر ,ماه ,مبارک ,رمضان ,سوره ,دخان,نزول ,قرآن , بركت

 



[1] - تفسير نمونه    ج‏21    146

 

[2] -در" الميزان" تفسير ديگرى براى اين آيه ذكر شده كه خلاصه‏اش اين است: امور اين جهان داراى دو مرحله است: مرحله اجمال و ابهام كه از آن تعبير به" حكيم" شده، و مرحله تفصيل و كثرت كه از آن تعبير به" يفرق" شده است( جلد 18 صفحه 140).

[3] -در اينكه جمله أَمْراً مِنْ عِنْدِنا ... چه محلى از اعراب دارد؟ و ناظر به كداميك از بحثهاى آيات گذشته است؟ احتمالات گوناگونى داده‏اند، مناسبتر اين است كه" أَمْراً مِنْ عِنْدِنا" حال از ضمير مفعولى انا انزلناه بوده باشد، يعنى قرآن را فرستاديم در حالى كه امرى است از ناحيه ما، و در اين صورت با جمله إِنَّا كُنَّا مُرْسِلِينَ كه از ارسال پيامبر( ص) سخن مى‏گويد كاملا هماهنگ است، اين احتمال نيز وجود دارد كه توضيحى بر" كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ" باشد، و نصب آن بر اختصاص است و در معنى چنين است: اعنى بهذا الامر امرا حاصلا من عندنا.

[4] - رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ"" مفعول لاجله" است براى انا انزلناه يا براى يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ و يا هر دو.

[5] مكارم شيرازى، ناصر، ، -تفسير نمونه، ج‏21، ص: 146

 

 


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :

حديث

    عبد اللَّه بن سنان از امام صادق عليه السّلام روايت كرده است كه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم فرمود: در وقت هر نماز، فرشته‏اى اين صلا دهد كه: اى مردم! بپا خيزيد و با نماز خود آن آتشهايى را كه با دستهاى خود در پشت خويش بر افروخته‏ايد خاموش كنيد

    ثواب الاعمال و عقاب الاعمال شیخ صدوق

لينک هاي مفيد