Delicious facebook RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 30099
تعداد مشاهدات : 2687

آداب تلاوت قرآن‏ از منظر آیات و روایات

آداب تلاوت قرآن‏ از منظر آیات و روایات در تفسیر المیزان

آداب تلاوت قرآن

همه چيز نياز به برنامه دارد مخصوصا بهره‏گيرى از كتاب بزرگى همچون قرآن، به همين دليل در خود قرآن براى تلاوت و بهره‏گيرى از اين آيات آداب و شرائطى بيان شده است:

1- طهارت معنوی و ظاهری

  نخست مى‏گويد: لا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ:" قرآن را جز پاكان لمس نمى‏كنند" اين تعبير ممكن است هم اشاره به پاكيزگى ظاهرى باشد كه تماس گرفتن با خطوط قرآن بايد توام با طهارت و وضو باشد، و هم اشاره به اينكه درك مفاهيم و محتواى اين آيات تنها براى كسانى ميسر است كه پاك از رذائل اخلاقى باشند، تا صفات زشتى كه بر ديده حقيقت بين انسان پرده مى‏افكند، آنها را از مشاهده جمال حق محروم نگرداند .

2-پناه بردن به خداوند

 به هنگام آغاز تلاوت قرآن بايد از شيطان رجيم و رانده شده درگاه حق، به خدا پناه برد، چنان كه در آيات فوق خوانديم" فَإِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطانِ الرَّجِيمِ".

در روايتى از امام صادق ع مى‏خوانيم كه در پاسخ اين سؤال كه چگونه اين دستور را عمل كنيم؟ و چه بگوئيم؟ فرمود بگو:استعيذ بالسميع العليم من الشيطان الرجيم‏

نا گفته نماند  اين پناه بردن نبايد محدود به لفظ و سخن باشد بلكه بايد در اعماق روح و جان نفوذ كند به گونه‏اى كه انسان هنگام تلاوت قرآن از خوهاى شيطانى جدا گردد، و به صفات الهى نزديك شود، تا موانع فهم كلام حق از محيط فكر او برخيزد و جمال دلاراى حقيقت را بدرستى ببيند.

 3- ترتیل خواندن                     

 قرآن را بايد به صورت" ترتيل" تلاوت كرد، يعنى شمرده، و توام با تفكر وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلًا (مزمل آيه 4).

در حديثى در تفسير اين آيه از امام صادق ع مى‏خوانيم:

ان القرآن لا يقرأ هذرمة، و لكن يرتل ترتيلا، اذا مررت بآية فيها ذكر النار وقفت عندها، و تعوذت باللَّه من النار:

" قرآن را تند و دست و پا شكسته نبايد خواند، بلكه بايد به آرامى تلاوت كرد، هنگامى كه به آيه‏اى مى‏رسى كه در آن ذكر آتش دوزخ شده است توقف مى‏كنى (و مى‏انديشى) و به خدا از آتش دوزخ پناه مى‏برى"! 4- علاوه بر ترتيل، دستور به" تدبر و تفكر" در آيات قرآن داده است آنجا كه مى‏گويد: أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ:" آيا آنها در قرآن نمى‏انديشند"؟ (نساء- 82)

 و در حديث ديگرى از پيامبر ص مى‏خوانيم:اعربوا القرآن و التمسوا غرائبه‏: قرآن را فصيح و روشن بخوانيد و از شگفتيهاى مفاهيم آن بهره گيريد"  [1]

و نيز در حديث ديگر از امام صادق نقل شده:لقد تجلى اللَّه لخلقه فى كلامه و لكنهم لا يبصرون:" خداوند خود را در كلامش به مردم نشان داده است، ولى كوردلان نمى‏بينند" [2] (تنها روشن ضميران آگاه و انديشمندان با ايمان جمال او را در سخنش‏مشاهده مى‏كنند).

4-سکوتی مطلق و توام با اندیشه

آنها كه آيات قرآن را مى‏شنوند نيز وظيفه‏اى دارند، وظيفه‏شان سكوت كردن، سكوتى توام با انديشه و تفكر: وَ إِذا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَ أَنْصِتُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ:" هنگامى كه قرآن خوانده مى‏شود گوش فرا دهيد و خاموش باشيد تا مشمول رحمت حق شويد"  

به علاوه در روايات اسلامى دستورهايى درباره تلاوت قرآن با صداى خوب كه از نظر روانى مسلما تاثير روى مفاهيم آن مى‏گذارد وارد شده است كه اينجا جاى شرح آن نيست .[3]

5- مانع نشدن چيزي ار قرائت قرآن

 و از جمله آداب آن حضرت در باره قرائت قرآن و دعا آنست كه شيخ در كتاب مجالس به سند خود از ابى الدنيا از امير المؤمنين (ع) نقل كرده كه فرمود: رسول خدا (ص) هيچ امرى او را از تلاوت قرآن باز نمى‏داشت مگر جنابت.

 

6- وقف در آيه ها

و در مجمع البيان از ام سلمه نقل مى‏كند كه گفت رسول خدا (ص) قرائت خود را آيه آيه وقف مى‏كرد. «

تفسير مجمع البيان ج 10 ص 378.

7- يك  آيه و هزار آيه

و در تفسير ابو الفتوح مى‏گويد: رسول خدا (ص) از رختخواب بر نمى‏خواست مگر اينكه مسبحات را تلاوت مى‏كرد و مى‏فرمود: در اين چند سوره آيه‏ايست كه فضلش از هزار آيه بيشتر است، پرسيدند مسبحات كدامند؟ فرمود: سوره حديد، حشر، صف، جمعه و تغابن است.

تفسير ابو الفتوح ج 11 ص 30.

 

8- تدبر و تفكر

آن حضرت داراى خطبه‏ها و بياناتى است كه در آن مردم را به تمسك به قرآن و تدبر در آن ترغيب و به اهتداء به هدايت و استناره از نور آن تحريص مى‏فرمايد، و خود آن جناب به طريق اولى به آنچه كه در اين باره توصيه مى‏فرمود عمل مى‏كرد، و از همه پيش‏قدم‏تر و سريع‏تر به سوى خيرات بود، همو بود كه مى‏فرمود: سوره هود مرا پير كرد. «3» و البته مقصود آن جناب آيه" فَاسْتَقِمْ كَما أُمِرْتَ" است.

كما اينكه از ابن مسعود هم قريب به اين مضمون روايت شده كه گفت: رسول خدا (ص) مرا دستور دادند كه مقدارى از قرآن را بخوانم، و من چند آيه‏اى از سوره يونس برايش تلاوت كردم تا آنكه رسيدم به اين جمله:" وَ رُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلاهُمُ الْحَقِّ ..." « ديدم كه اشك در دو چشمان نازنينش حلقه زد.

اين بود پاره‏اى از آداب و سنن آن حضرت كه ما آن را از رساله‏اى كه سابقا در باره سنن آن حضرت تاليف كرده بوديم انتخاب نموده، در اينجا ذكر نموديم، و در كتب شيعه و سنى روايات مستفيضه‏اى در اين باره نقل شده كه البته آيات الهى قرآن نيز آن را تاييد مى‏كند و هيچيك از آنها را رد و انكار نمى‏نمايد. و خداوند راهنما است.[4]

 



[1] - (1 و 2) بحار جلد 92 صفحه 106.

[2] - بحار الانوار جلد 92 صفحه 107.

[3] - تفسير نمونه، ج‏11، ص: 401 بطور خلاصه

[4] - الميزان في تفسير القرآن، ج‏6، ص: 311تا ص     338 بطور خلاصه 


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :

حديث

    وَ رُوِيَ أَنَّ الرَّجُلَ يَكْذِبُ الْكَذِبَةَ فَيُحْرَمُ بِهَا صَلَاةَ اللَّيْلِ فَإِذَا حُرِمَ صَلَاةَ اللَّيْلِ حُرِمَ بِذَلِكَ الرِّزْق‏ إرشاد القلوب إلى الصواب ج‏1 93 الباب الثاني و العشرون في فضل صلاة الليل

    روايت شده مردى كه دروغ بگويد از نماز شب محروم مى‏شود پس هر گاه از نماز شب محروم شد بدين جهت از روزى فراخ محروم مى‏شود

لينک هاي مفيد